बहुमतको आडमा मनपरी गर्न पाइँदैन, संविधान र न्यायिक सर्वोच्चताको सम्मान गर्नुपर्छ
न्यायालयभन्दा माथि कोही छैन : बहुमतको दम्भमा विधिको शासन मिच्न पाइँदैन
वि.सं.२०८३ मंसिर ६ आइतवार १८:४५
shares

काठमाडौ । लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्थामा बहुमत महत्वपूर्ण शक्ति भए पनि त्यो शक्ति निरङ्कुश बन्न पाउँदैन। बहुमत प्राप्त गर्दैमा संविधान, कानुन र न्यायालयका निर्णयलाई बेवास्ता गर्ने छुट कसैलाई पनि नहुने संवैधानिक मान्यता हो। लोकतन्त्रको वास्तविक सुन्दरता बहुमतको शासनसँगै विधिको शासन, न्यायिक स्वतन्त्रता र कानुनी सर्वोच्चताको सम्मानमा निर्भर रहने गर्छ।
राज्य सञ्चालन गर्ने सरकार होस् वा जनप्रतिनिधिमूलक संस्था, सबैले संविधान र प्रचलित कानुनको सीमाभित्र रहेर आफ्नो जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुपर्छ। जनताबाट प्राप्त जनमत शासन सञ्चालन गर्ने अधिकार हो, तर त्यो अधिकार असीमित हुँदैन। बहुमतको नाममा गरिने निर्णय पनि संविधान र कानुनी व्यवस्थाअनुकूल हुन आवश्यक छ।
न्यायपालिका लोकतान्त्रिक व्यवस्थाको महत्वपूर्ण स्तम्भ हो। राज्यका अन्य निकायले गरेका निर्णय तथा कामकारबाही कानुनसम्मत छन् वा छैनन् भन्ने विषयमा न्यायिक परीक्षण गर्ने जिम्मेवारी न्यायालयको हुन्छ। त्यसैले न्यायालयको स्वतन्त्रता, निष्पक्षता र गरिमामाथि आँच आउने गतिविधि स्वीकार्य हुन सक्दैनन्।
कुनै पनि राजनीतिक दल, सरकार वा शक्तिशाली व्यक्तिले आफू अनुकूल निर्णय नभएको भन्दै न्यायिक संस्थामाथि दबाब सिर्जना गर्ने वा न्यायिक प्रक्रियालाई कमजोर बनाउने प्रयास गर्नु लोकतान्त्रिक संस्कारविपरीत हुन्छ। न्यायालयका निर्णय चित्त नबुझे कानुनी प्रक्रियाबाट चुनौती दिन सकिन्छ, तर कानुनी शासनको मूल्यमान्यतालाई अस्वीकार गर्न मिल्दैन।
लोकतन्त्र भनेको केवल निर्वाचन जित्नु र बहुमत प्राप्त गर्नु मात्र होइन। नागरिकको अधिकार सुनिश्चित गर्नु, राज्यका निकायबीच शक्ति सन्तुलन कायम राख्नु र कानुनको समान कार्यान्वयन गर्नु पनि लोकतन्त्रका आधारभूत पक्ष हुन्।
त्यसैले राज्यका सबै निकायले आफ्नो अधिकार क्षेत्रको सम्मान गर्दै संविधानप्रति उत्तरदायी हुन आवश्यक छ। बहुमतको शक्ति जनताको हित र सुशासनका लागि प्रयोग हुनुपर्छ, विधिको शासन कमजोर बनाउने माध्यमका रूपमा होइन।
अन्ततः देश व्यक्ति, दल वा बहुमतको इच्छाले होइन, संविधान र कानुनअनुसार चल्नुपर्छ। न्यायालयको सम्मान, विधिको शासनको पालना र संवैधानिक सर्वोच्चताको रक्षा नै सुदृढ लोकतन्त्रको आधार हो।




















