काठमाडौं । टिकटकको मूल कम्पनी बाइटडान्सका सहसंस्थापक झाङ यिमिङ एसियाकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति बनेका छन्। ब्लुमबर्ग बिलियनेयर्स इन्डेक्सका अनुसार उनको अनुमानित सम्पत्ति १०५ अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी पुगेपछि उनले भारतीय उद्योगपति गौतम अडानीलाई पछि पारेका हुन्।

ब्लुमबर्गको पछिल्लो मूल्यांकनअनुसार अडानीको सम्पत्ति करिब १०४.८ अर्ब डलर रहेको छ। झाङको सम्पत्ति यसै महिनामा मात्रै १२ अर्ब डलरभन्दा बढी बढेको बताइएको छ। बाइटडान्सको बढ्दो मूल्यांकन र कम्पनीको कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) व्यवसाय विस्तारलाई उनको सम्पत्ति वृद्धिको प्रमुख कारण मानिएको छ।

यद्यपि, विभिन्न अर्बपति सूचीमा झाङको सम्पत्तिको तथ्यांक फरक देखिन्छ। फोर्ब्सको रियल–टाइम अर्बपति सूचीमा उनको सम्पत्ति करिब ८४ अर्ब डलर देखाइएको छ। निजी कम्पनी बाइटडान्सको मूल्यांकन र झाङको हिस्सेदारीको अनुमान फरक हुने भएकाले यस्तो अन्तर देखिएको हो।

सन् १९८३ मा चीनको फुजियान प्रान्तमा जन्मिएका झाङले नानकाई विश्वविद्यालयबाट सफ्टवेयर इन्जिनियरिङ अध्ययन गरेका थिए। उनले करिअरको सुरुवात सफ्टवेयर इन्जिनियरका रूपमा गरेपछि सन् २००९ मा घरजग्गासम्बन्धी वेबसाइट ९९फाङ डटकम स्थापना गरेका थिए।

सन् २०१२ मा उनले बेइजिङमा बाइटडान्स स्थापना गरे। कम्पनीको पहिलो ठूलो उत्पादन ‘टुटियाओ’ समाचार तथा सूचना एप थियो। प्रयोगकर्ताको रुचि र व्यवहार विश्लेषण गरेर व्यक्तिगत रूपमा सामग्री सिफारिस गर्ने यसको प्रविधि नै पछि बाइटडान्सको मुख्य प्रतिस्पर्धात्मक शक्ति बन्यो।

त्यही प्रविधिलाई विस्तार गर्दै बाइटडान्सले सन् २०१६ मा चीनमा डोयिन र २०१७ मा अन्तर्राष्ट्रिय बजारका लागि टिकटक सार्वजनिक गर्‍यो। प्रयोगकर्ताले कुन भिडियो कति समय हेरे, दोहोर्‍याएर हेरे वा छिट्टै स्क्रोल गरेजस्ता गतिविधिका आधारमा सामग्री सिफारिस गर्ने टिकटकको प्रणाली यसको लोकप्रियताको महत्वपूर्ण आधार बन्यो।

सन् २०१७ मा बाइटडान्सले छोटो भिडियो एप म्युजिकल्ली खरिद गरेपछि त्यसका प्रयोगकर्ता र सामग्रीलाई टिकटकमा एकीकृत गरेको थियो। त्यसपछि टिकटकले अमेरिकी तथा युरोपेली बजारमा तीव्र विस्तार गर्दै विश्वव्यापी प्रभाव बनाएको हो।

झाङले सन् २०२१ मा बाइटडान्सको सीईओ पदबाट हट्ने घोषणा गरेका थिए। त्यसपछि उनका कलेज सहपाठी तथा सहसंस्थापक लियाङ रुबोले सीईओको जिम्मेवारी सम्हाले। सोही वर्ष झाङ कम्पनीको अध्यक्ष पदबाट पनि हट्दै सञ्चालक समितिबाट बाहिरिएका थिए।

पछिल्लो समय बाइटडान्सले एआई प्रविधिमा ठूलो लगानी गरिरहेको छ। कम्पनीले एआईमा आधारित च्याटबट, सामग्री निर्माण, भिडियो सम्पादन तथा उत्पादकत्वसम्बन्धी उपकरण विकास गरिरहेको छ। कम्पनीको बढ्दो मूल्यांकनमा एआई व्यवसाय विस्तारले समेत भूमिका खेलेको बताइएको छ।

ब्लुमबर्गका अनुसार ब्ल्याक रक, फिडेलिटी इन्भेस्टमेन्ट्स र टी. रो प्राइसजस्ता लगानी संस्थाले बाइटडान्सको मूल्यांकन परिमार्जन गरेपछि झाङको सम्पत्तिमा उल्लेख्य वृद्धि भएको हो।

झाङको सम्पत्तिको ठूलो हिस्सा नगदभन्दा बाइटडान्समा रहेको उनको हिस्सेदारीको अनुमानित मूल्यमा आधारित छ। त्यसैले कम्पनीको मूल्यांकनमा हुने परिवर्तनसँगै उनको कुल सम्पत्तिमा पनि उतारचढाव आउन सक्छ।

बाइटडान्स र टिकटकले चीनबाहिर डेटा सुरक्षा, राष्ट्रिय सुरक्षा र स्वामित्वसम्बन्धी प्रश्नको सामना गर्दै आएका छन्। विशेषगरी अमेरिकामा टिकटकको स्वामित्व र सञ्चालनलाई लिएर लामो समयदेखि राजनीतिक तथा कानुनी विवाद जारी छ।

यसका बाबजुद टिकटकको विश्वव्यापी लोकप्रियता र बाइटडान्सको एआई विस्तारले झाङ यिमिङलाई विश्वका प्रमुख अर्बपतिहरूको सूचीमा थप अगाडि ल्याएको छ। एल्गोरिदममा आधारित सामग्री सिफारिस प्रणालीलाई समाचारदेखि मनोरञ्जनसम्म विस्तार गर्दै विश्वव्यापी डिजिटल बजारमा स्थापित गर्नु उनको व्यवसायिक यात्राको मुख्य विशेषता बनेको छ।