भैरहवा । रुपन्देहीको सिद्धार्थनगर नगरपालिकामा फरक क्षमता भएका व्यक्तिहरूका लागि नयाँ आशाको किरण बलेको छ। अपांगता परिचय पत्र वितरणको कार्य पुनः सुरु भएसँगै यहाँका बासिन्दाहरू आफ्ना अधिकारप्रति सचेत बन्दैछन्। राज्यले अपांगता भएका व्यक्तिहरूलाई चार तहमा वर्गीकरण गरेको छ, र यो परिचय पत्रले उनीहरूलाई सीमित आर्थिक सहयोग प्राप्त गर्न ढोका खोलिदिएको छ। तर, धेरै स्थानीयलाई यसबारे जानकारी नहुँदा उनीहरू आफ्नै हकबाट वञ्चित थिए। अब भने परिवर्तनको लहर सुरु भएको छ।
नगरपालिकाका उपप्रमुख तथा न्यायिक समितिका संयोजक उमा अधिकारीले क वर्गका अपांगता भएका व्यक्तिहरूलाई घरमै पुगेर सेवा प्रदान गरिरहेको बताउनु भयो।

“हामी उनीहरूको घर-घरमा पुग्छौं, उनीहरूलाई सम्मान र सहजताका साथ परिचय पत्र प्रदान गर्छौं,” उहाँले भावुक हुँदै भन्नुभयो। ग र घ वर्गका व्यक्तिहरू अभिभावक वा सहयोगीको साथमा परिचय पत्र लिन आउने गरेको उहाँले जानकारी दिनुभयो। यो सेवाले उनीहरूको जीवनमा नयाँ आत्मविश्वास थपेको छ।

एचआरडिसी संस्थाकी प्रतिनिधि रुबिना विक आफैं पनि फरक क्षमता भएकी व्यक्ति हुन्। उनको हात जन्मजात फरक छ, तर उनको आत्मबल र सक्रियताले धेरैलाई प्रेरणा दिएको छ। “मैले आफ्नो अवस्थालाई कहिल्यै कमजोरी मानेन। नगरपालिकाको शिविरले हामीलाई सशक्त बनाएको छ,” उनले भनिन्। “यहाँको शिविरमा बाहिरी पालिकाबाट समेत मानिसहरू सहभागी हुन्छन्। नेतृत्वले बुझ्यो भने सबैको मनोभाव समेटिन्छ।” रुबिनाको यो भनाइले यहाँको नेतृत्वको संवेदनशीलता र समावेशी सोचलाई झल्काउँछ।

सिद्धार्थनगर नगरपालिका र एचआरडिसीको सहकार्यमा हरेक वर्ष शिविर सञ्चालन हुँदै आएको छ। यी शिविरहरूले परिचय पत्र वितरणसँगै आवश्यकता भएका व्यक्ति र बालबालिकालाई कृत्रिम अंगजस्ता सहयोगी सामग्री पनि प्रदान गर्छन्। यस्ता प्रयासले फरक क्षमता भएका व्यक्तिहरूलाई समाजमा कमजोर नभई विशेष क्षमता बोकेका व्यक्तिका रूपमा स्थापित गर्न मद्दत गरेको छ।

न्यायिक समितिले अभिभावकहरूलाई दिएको सुझाव पनि मार्मिक छ: “अपांगता भएका व्यक्तिहरूलाई कमजोर ठान्नुहुन्न। उनीहरूलाई माया, स्नेह र प्रेरणा दिएर हामीले उनीहरूको क्षमतालाई उजागर गर्नुपर्छ।” यो सन्देशले समाजको सोचमा परिवर्तन ल्याउने आशा जगाएको छ।
सिद्धार्थनगरको यो पहल केवल परिचय पत्र वितरणमा सीमित छैन। यो ती व्यक्तिहरूको सम्मान, आत्मसम्मान र सामाजिक समावेशीकरणको कथा हो, जो फरक क्षमताका बाबजुद पनि समाजको अभिन्न अंग बन्न संघर्षरत छन्।